21:08 ICT Thứ năm, 06/10/2022

Trang nhất » Tin Tức » Tin văn hóa, xã hội

Cây ban, những điều không hẳn ai cũng biết

Thứ hai - 04/01/2016 17:39 View: 944
Cách đây hơn 3 tháng, với việc ngày 13/9/2015, các đồng chí lãnh đạo hai tỉnh Điện Biên và Quảng Bình tổ chức trồng cây hoa ban trong khuôn viên khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Vũng Chùa (Đảo Yến, tỉnh Quảng Bình), vậy là lần đầu tiên từ núi rừng Tây Bắc, cây ban có mặt ở địa bàn Bắc miền Trung. Hơn nữa, cây ban lại tỏa bóng vươn cành ở nơi người nằm xuống là một võ tướng mà sinh thời tên tuổi gắn liền với những chiến công hiển hách, ngay trên vùng đất vốn là quê hương của loài hoa ban...
Hoa ban làm đẹp thêm những con đường thành phố Điện Biên Phủ.

Hoa ban làm đẹp thêm những con đường thành phố Điện Biên Phủ.

        Chuyện kể rằng vào những năm đầu của thập niên 60 (thế kỷ XX), hưởng ứng Tết trồng cây do Bác Hồ phát động, một nhóm kiến trúc sư Hà Nội đề xuất ý tưởng trồng thử cây hoa ban bên một số tuyến đường và công viên ở Thủ đô. Không ngờ cây ban Tây Bắc thích nghi ngay với chất đất nơi nghìn năm văn vật, nhờ vậy mà ngày nay cứ mỗi dịp tầm tháng 3 dương lịch hàng năm, dạo một vòng từ đường Bắc Sơn, xuống công viên Lênin, qua phố Phan Đình Phùng, sang Hồ Tây... ta nghe lòng ngập tràn cảm xúc khi thấy hoa ban nở rộ dưới trời Hà Nội. Đặc biệt, trong lăng Bác Hồ ở quảng trường Ba Đình, bên cạnh các giống cây trái từ khắp mọi miền đất nước về đây tụ hội, cây Ban tượng trưng cho tình cảm và lòng biết ơn của đồng bào các dân tộc Tây Bắc đối với vị Cha già kính yêu suốt đời vì nước vì dân.

        Hơn ba thập niên sau, để kỷ niệm 40 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (1954 - 1994), đầu năm 1993 Xưởng Phim truyện Việt Nam triển khai thực hiện bộ phim truyện “Hoa Ban đỏ” (Kịch bản: Hữu Mai, âm nhạc: Đỗ Hồng Quân, đạo diễn: Bạch Diệp). Hai nhân vật chính trong phim là Phương - Tiểu đoàn trưởng và Tấm - nữ y tá của một quân y viện dã chiến; họ vốn là hàng xóm với nhau từ tấm bé, giờ gặp lại khi cùng tham gia trận huyết chiến Điện Biên Phủ. Vào những ngày cuối cùng của chiến dịch, đơn vị do Tiểu đoàn trưởng Phương chỉ huy được lệnh tấn công cứ điểm 206 bên sông Nậm Rốm. Trong một trận giao tranh quyết liệt, Phương bị thương và rất tình cờ, anh được đưa vào điều trị trong quân y viện của Tấm. Sau khi bình phục, Tiểu đoàn trưởng Phương trở lại đơn vị, cuộc chia tay của viên sỹ quan với cô y tá diễn ra dưới tán rừng chói ngời hoa ban đỏ. Ngày quân ta giành chiến thắng, cô y tá Tấm chạy khắp trận địa mà không sao tìm được Tiểu đoàn trưởng Phương. Trong khi thung lũng Mường Thanh rộn rã tiếng hát cười của bộ đội mừng thắng trận, thì trái tim cô y tá lại âm thầm ứa những giọt đỏ như màu những cánh hoa ban đỏ. Đó chính là cái tứ đằm sâu, day dứt và rất thi vị, để nữ nghệ sĩ ưu tú Bạch Diệp kết lại bộ phim truyện cùng tên, về đề tài Chiến thắng Điện Biên Phủ.
 
Trước ngày cưới, nhiều cặp tân hôn muốn có những tấm ảnh lưu niệm bên hoa ban.
 
        Chấp hành ý kiến chỉ đạo của UBND tỉnh, ngày 24/7/2009, UBND TP. Điện Biên Phủ có văn bản số 478/UBND-QLĐT, về việc huy động các cơ quan, doanh nghiệp và cá nhân ủng hộ kinh phí để trồng cây hoa ban tại các khu di tích và trên một số trục đường trong TP. Điện Biên Phủ. Theo lời một cán bộ chức năng của thành phố thì bình quân mỗi cây ban đến lúc cắm xuống đất, có giá không dưới 1 triệu đồng. Chỉ tiếc là sau đó không lâu, gần 400 cây cả cây ban và cây có họ với cây ban (móng bò), đều không trụ lại được. Ông Nông Văn Bình, Giám đốc Xí nghiệp Giống lâm nghiệp vùng Tây Bắc (đơn vị cấp cây giống), cho rằng ngoài nguyên nhân trồng muộn, rồi bà con hái ngọn non làm thức ăn, khâu phun thuốc xử lý kích thích cây ra rễ làm chưa tốt... thì do không phun thuốc chống mối nên cây ban bị con mối ăn hết(!).

        Thực hiện Quyết định số 461/QĐ-UBND, ngày 17/5/2011 của UBND tỉnh, về việc Phê duyệt kế hoạch chi tiết trồng cây hoa ban chuẩn bị cho sự kiện kỷ niệm 60 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ và lễ hội hoa ban trắng năm 2014; Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn được giao chủ trì (với sự góp sức của một số đơn vị khác) việc trồng cây hoa ban, tại một số điểm di tích lịch sử - văn hóa và một số trục đường chính của TP. Điện Biên Phủ. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đã có gần 3.300 cây hoa ban được trồng tại các điểm di tích: Đồi Him Lam, đồi Độc Lập, hầm Đờcátxtơri, đồi D1, đền Hoàng Công Chất và cửa khẩu Tây Trang, đồi A1, khu Trung tâm Hội nghị - Văn hóa tỉnh, đường vào nhà khách Tỉnh ủy và đoạn đường 7/5 (nay là đường Võ Nguyên Giáp) từ Sở Công Thương đến ngã ba đường lên Tượng đài Chiến thắng Điện Biên Phủ (Đồi D); đường Nguyễn Hữu Thọ, đường Trần Đăng Ninh, khu chợ trung tâm thành phố, đoạn đường Võ Nguyên Giáp - Cảnh Quang - Nà Nhạn...

        Kết quả nghiệm thu sau 3 năm tổ chức thực hiện trồng và chăm sóc, tỷ lệ cây sống đạt trên 80%, đã góp phần nâng diện tích cây xanh, tăng vẻ đẹp cảnh quan thành phố, đóng góp không nhỏ vào thành công của lễ hội hoa ban dịp kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Được biết ngoài nguồn vốn dự án phát triển trồng cây hoa ban, năm 2012 Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn còn dùng các nguồn vốn trồng cây phân tán, vốn DANIDA triển khai trồng được gần 2.800 cây. Tháng 5/2013, phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo trồng trên 6.000 cây. Trong đợt này, riêng khu vực đèo Tằng Quái huyện Mường Ảng và đèo Pha Đin huyện Tuần Giáo, có 1.600 cây hoa ban được trồng. Toàn bộ số cây hoa ban giao cho trường Trung học phổ thông và trường Phổ thông dân tộc nội trú các huyện trồng, chăm sóc, bảo vệ để cây phát triển tốt.

      Hàng năm cứ vào thời điểm sau Tết âm lịch, là lúc hoa ban nở trắng núi rừng Tây Bắc. Không chỉ trang điểm cho mùa xuân thêm đẹp, mà hoa ban còn là nguyên liệu chính để tạo nên những món ẩm thực dân dã và độc đáo của đồng bào Thái. Qua bàn tay cần cù và khéo léo của các mẹ, các chị, cả lá và hoa ban đều có thể chế biến thành những món ăn giàu chất bổ dưỡng, mùi vị hấp dẫn như: Hấp (đồ), xào, nộm, nấu canh... Để khai thác những đặc tính của hoa ban, hiện nay trong các nhà hàng, khách sạn ở Tây Bắc nói chung và Điện Biên nói riêng, các món ăn từ hoa ban đang xuất hiện nhiều hơn trong các thực đơn... Không dừng lại ở các món ăn, đã từ lâu hoa ban đi vào thơ ca nhạc họa và trở thành một đề tài trữ tình không bao giờ cạn. Tại xã Tủa Thàng, huyện Tủa Chùa, có khu tái định cư Thủy điện Sơn La mang tên “Tà Hù Tráng”. Theo nguyên gốc tiếng Dao, thì Tà Hù Tráng nếu dịch thoát nghĩa tức là “bãi đất của loài cây ban sinh sống”. Thảo nào mà ở đây cây ban mọc trên núi, mọc trong khe và ra giêng, đất trời Tà Hù Tráng sáng rực trong vô ngần những cánh hoa ban mong manh, huyền diệu. Trong kho tàng văn học dân gian các dân tộc thiểu số Tây Bắc, truyền thuyết về hoa ban tồn tại ở không ít tộc người với những “dị bản” hoặc ít hoặc nhiều. Ngay ở dân tộc Thái, nhân vật có tên “Ban” khi là nam, lúc lại là nữ với những cấu trúc khác nhau của giai thoại, nhất là cái kết của truyện tùy theo ý đồ người kể... Mùa xuân, khắp miền Tây Bắc đâu đâu cũng có hoa ban - đó là loài hoa đã đi vào huyền thoại, đi vào tình yêu, đi vào câu chuyện bên bếp lửa hàng đêm. Dân ca Thái có câu hát: “Đôi ta yêu nhau không tính mùa ban nở - Không thấy ngày ban tàn - Không tính tháng, không tính năm - Mãi mãi như mùa hoa đầu đôi ta yêu nhau”...

     Cách đây ít hôm, ngày 22/12/2015, UBND tỉnh đã triệu tập cuộc họp về việc tổ chức lễ hội hoa ban năm 2016. Thông tin từ cuộc họp cho biết: Lễ hội hoa ban năm 2016 sẽ khai mạc vào tối ngày 13/3/2016, tại Quảng trường 7/5. Đây là lần thứ 3 hình tượng cây ban được “sân khấu hóa” dưới ánh đèn màu, với hy vọng góp phần đưa văn hóa Tây Bắc và du lịch Điện Biên gần hơn với công chúng thưởng lãm...

Nguồn tin: Báo Điện Biên Phủ

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Liên kết nhanh






Các công trình trọng điểm trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ
Công khai ngân sách
Phản ánh kiến nghị
Tài liệu kỳ họp HĐND TP Điện Biên Phủ
Tài liệu tập huấn UBND Thành phố
Đô thị miền núi các tỉnh phía Bắc Thành phố Điện Biên Phủ qua các năm
Mua sắm tập trung
Quy hoạch - Kế hoạch
Văn bản QPPL Chính phủ
Văn bản QPPL của tỉnh
Nội dung họp UBND
Tài liệu kỳ họp HĐND TP Điện Biên Phủ
Đề tài khoa học
10 năm thành lập Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Điện Biên