10:44 ICT Chủ nhật, 14/08/2022

Trang nhất » Tin Tức » Tin văn hóa, xã hội

Vài nét về phong tục Tết của đồng bào dân tộc Mông.

Chủ nhật - 07/02/2016 21:24 View: 624
Nhân dịp Tết đến xuân về, xin giới thiệu vài nét về phong tục Tết, làm bánh dày, trang phục phụ nữ Mông.

Tết
     
     Theo phong tục truyền thống, trước tết khoảng 1 tuần các công việc được gác lại, người Mông sửa sang trang hoàng ngôi nhà, dọn dẹp bàn thờ. Các dụng cụ lao động sản xuất được dán một mảnh giấy đỏ - theo đồng bào màu đỏ tượng trưng no ấm sung túc. Tết đến gia đình nào cũng giã bánh dày, nấu rượu và mổ lợn ăn tết. Chiều 30 tết, các gia đình thường cử nguời con trai đi lấy nước ở sông, suối hoặc bể về để làm cơm cúng tổ tiên (ma nhà) với một mâm cỗ thịnh soạn có thịt lơn, thịt gà, rượu, bánh dày….
 
Cúng bàn thờ
 
 
Lễ cúng tổ tiên.
       
       Chuẩn bị đón năm mới, dọn dẹp bàn thờ, đổ tro cũ trong bát hương, xé giấy cũ trên bàn thờ, thay tro và giấy mới. Bắt một con gà trống non, cùng với 12 nén hương, 12 mảnh giấy con. Chủ hộ gia đình (là nam giới) thắp hương lên bàn thờ và sau khi khấn,  cầm con gà trống đến dưới bàn cắt tiết và bôi ba giọt lên bàn thờ. Nhổ lông gà phía sau gáy dính vào tiết vừa bôi lên bàn thờ. Gia chủ tiếp tục khấn. Sau đó gà được nhúng vào nước sôi, vặt lông và đem luộc chín.  Đồng bào Mông có tục xem chân gà, mắt gà, vỏ não rồi mang gà đã luộc thái để ăn. 
Khác với truyền thống các dân tộc, người Mông không đón giao thừa.  Tiếng gà gáy đầu tiên của sáng mồng một tết là thời khắc đầu tiên của năm mới. Trong 3 ngày tết chỉ ăn các món bánh, thịt, tuyệt đối không được ăn rau. Bởi theo quan niệm của đồng bào, không ăn rau là để tránh trong năm mới không có có mọc ở nương rẫy,  mùa màng không bị thất thu và nuôi trâu bò không bị dịch bệnh. Trong ngày tết không được nóng giận, cãi cọ nhau vì tết là để mọi người cùng nhau vui vẻ, cùng nhau uống rượu, cùng chúc nhau những điều tốt lành. Với  nam thanh, nữ tú mặc trang phục đẹp đi chơi xuân và là dịp tỏ tình hò hẹn. Tết là dịp nghỉ ngơi, vui chơi: ném pao pao, múa khèn, chơi cầu lông gà, múa ô, hát dân ca, bắn nỏ, đánh tù lu...
 
Bánh dày
 
 
       Giã và Làm bánh dày 

      Nếu dân tộc Kinh tết đến phải có bánh chưng, thì người Mông phải có bánh dày, ngày Tết các gia đình không thể thiếu món bánh này.  Người Mông quan niệm, hai cái bánh dày tròn tượng trưng cho mặt trăng, mặt trời - là nguồn gốc sinh ra con người và muôn loài trên trái đất.

      Nguyên liệu chính làm bánh dày là: Thóc nếp nương vùng cao, dẻo, thơm, không được pha tạp được giã thủ công. Sau đó ngâm gạo  bằng nước suối nguồn từ 2 đến 3 tiếng, tiếp tục vớt ra để ráo nước, rồi cho vào chõ để đồ xôi. Chõ xôi làm bằng gỗ để khi xôi chín không bị mất hương thơm của nếp nương. Cối giã bánh dày làm bằng thân cây gỗ chắc thớ, mịn và khoét rỗng ruột như chiếc thuyền độc mộc. Chày giã bánh dày có 2 đầu, cán ở giữa, quá trình giã được xoa mỡ để chống dính. Khoảng bốn đến tám chàng trai khỏe mạnh, trai tráng được chọn để giã bánh dày. Trong quá trình giã, các thanh niên khéo léo dùng chày đẩy dồn cuộn cơm dẻo về một phía sau đó giã lại theo chiều "cuốn chiếu". Càng về cuối thì càng phải giã đều và mạnh để xôi thật nhuyễn, tạo thành bột trắng mịn, dính quyện lấy nhau. Chị em phụ nữ gói bánh, bằng lá giong rừng xanh đậm. Những cuộn xôi được giã mịn màng, trắng ngần, còn nóng hổi được vo tròn, gói vào lá giong.
 
Trang phục của phụ nữ Mông
 
     
Trang phục của phụ  nữ  Mông  đỏ 
 
      Ngày Tết, trang phục của người phụ nữ Mông đẹp rực rỡ. Áo xẻ ngực, cổ phía trước hình chữ V, được nẹp thêm vải màu hoa tuỳ thích, phía sau áo là một bức thêu hình chữ nhật được trang trí hoa văn rất đẹp , trang nhã và gắn đồng bạc, khi đi lại các đồng bạc chạm vào nhau tạo âm thanh vui hấp dẫn. Hai ống tay áo thêu hoa văn là những đường ngang với các màu sắc từ cổ tay đến nách. Từ trang trí này làm nổi bật chiếc áo của người Mông.

       Váy là một tiêu chí để phân biệt giữa các ngành Mông. Một người phụ nữ khéo tay một năm cũng chỉ làm được 2 đến 3 chiếc. Ngoài váy còn tấm vải che phía trước váy (tạp dề), thắt lưng và xà cạp. Váy mở, có nhiều nếp gấp, rộng, khi xòe ra có hình tròn như bông hoa. Phần cạp váy được khâu xếp lại cho vừa một vòng bụng và có hai dây để buộc. Trên nền váy hêu hoa văn, in hoa và ghép vải hoa thật ấn tượng và độc đáo. Phần thêu hoa văn được thực hiện ở nửa dưới của váy. Người phụ nữ Mông được các bà, các mẹ dạy cho cách làm váy, cách thêu hoa văn ngay từ khi còn nhỏ, lớn lên các cô gái biết làm váy thường được đánh giá cao so với các cô cùng trang lứa khi chuẩn bị xây dựng gia đình. Hoa văn - (pàng tâu) trong trang phục của người phụ nữ Mông, hoa chủ yếu là hoa văn hình học như hình chữ nhật, hình vuông, hình thoi, hình xoáy ốc.... Những mô típ hoa văn được hình thành trên cơ sở sợi ngang của kỹ thuật dệt trên khung cửi và sau này được lặp lại trong kỹ thuật thêu. Phụ nữ Mông thường để tóc dài và quấn vòng quanh đầu rồi đội khăn và cổ, tai đeo vòng bạc lấp lánh./.

Tác giả bài viết: Đỗ Quang Khải

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Liên kết nhanh






Các công trình trọng điểm trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ
Công khai ngân sách
Phản ánh kiến nghị
Tài liệu kỳ họp HĐND TP Điện Biên Phủ
Tài liệu tập huấn UBND Thành phố
Đô thị miền núi các tỉnh phía Bắc Thành phố Điện Biên Phủ qua các năm
Mua sắm tập trung
Quy hoạch - Kế hoạch
Văn bản QPPL Chính phủ
Văn bản QPPL của tỉnh
Nội dung họp UBND
Tài liệu kỳ họp HĐND TP Điện Biên Phủ
Đề tài khoa học
10 năm thành lập Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Điện Biên