Ý nghĩa lịch sử và thời đại của Bản Tuyên ngôn Độc lập.

Những ngày lịch sử vẻ vang này, mỗi người dân Việt Nam chúng ta phấn khởi, hào sảng hướng về Quảng trường Ba Đình thân yêu trong ngày Lễ trọng đại của dân tộc: Kỷ niệm 70 năm Cách mạng Tháng 8, Quốc khánh 2/9 - Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc Tuyên ngôn Độc lập - Bản Tuyên ngôn Độc lập mang ý nghĩa lịch sử và thời đại.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập. -  Ảnh tư liệu
         
         Ngược dòng thời gian, trong lịch sử dân tộc,  năm 1077  “Bài thơ thần” với bốn câu chữ Hán của Lý Thường Kiệt:
                          "Sông núi nước Nam, vua Nam ở
                          Rành rành định phận ở sách trời
                          Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm
                          Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời"

          “Bài thơ thần” thể hiện ý niệm độc lập dân tộc thời sơ khai là nước phải do vua làm chủ và do sách trời đã định nên không ai có thể làm khác.
 
           Năm 1428  trong "Bình Ngô Đại Cáo", thay mặt vua Lê Lợi,  Nguyễn Trãi Tuyên cáo về việc đánh thắng giặc Minh. Đây là Tuyên ngôn về nước Đại Việt  độc lập tự chủ và có quyền phải được độc lập tự chủ.
 
          Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba đình lịch sử,  thay mặt quốc dân đồng bào Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc Bản Tuyên ngôn Độc lập trước thế giới và quốc dân đồng bào, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa -  Đây là Bản Tuyên ngôn thứ ba trong lịch sử của dân tộc Việt Nam.

            Mở đầu bản Tuyên ngôn Độc lập, Người trích dẫn 2 lời Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ 1776 và Tuyên ngôn nhân quyền của Pháp 1791. Để khẳng định những quyền thiêng liêng cơ bản của con người mà không ai có thể chối cãi được. Từ đó suy ra" Tất cả các dân tộc trên thế giới sinh ra đều bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc". Và Tuyên ngôn Độc lập khẳng định: "Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do độc lập và thật sự đã trở thành một nước tự do độc lập". Đó là kết quả của cuộc đấu tranh mà nhân dân Việt Nam: "Sự thật là dân ta lấy lại nước Việt Nam từ tay Nhật, chứ không phải từ tay Pháp.”
            Trong Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh  đã tố cáo mạnh mẽ tội ác cuả Thực dân Pháp hơn 80 năm xâm lược nước ta, áp bức đồng bào ta; thi hành những luật pháp dã man; lập ra nhà tù nhiều hơn trường học; tắm các cuộc khởi nghĩa của nhân dân ta trong bể máu; đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lý. Khiến cho nhân dân ta bị bần cùng, nước nhà tiêu điều xơ xác...

            Tuyên ngôn Độc lập khẳng định: Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị, nhân dân ta đã đánh đổ xiềng xích Thực dân gần 100 năm nay, đánh đổ chế độ quân chủ chuyên chế mấy mươi thế kỷ, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.

           Tuyên ngôn Độc lập tuyên bố: Thoát ly mọi quan hệ với Pháp, xoá bỏ mọi đặc quyền của Pháp ở Việt Nam.  Nhân dân Việt Nam kiên quyết chống lại mọi âm mưu quay trở lại của Thực dân Pháp. Đồng thời kêu gọi các nước Đồng minh công nhận quyền độc lập của nhân  dân Việt Nam vừa giành đựơc từ tay phát xít Nhật.

           Tuyên ngôn Độc lập một lần nữa khẳng định quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của dân tộc Vệt Nam: " Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập". Đồng thời khẳng định quyết tâm và ý chí sắt đá "Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy".

            Với Tuyên ngôn Độc lập, lần đầu tiên dân tộc Việt Nam xuất hiện trên trường quốc tế với tư cách là một nước tự do, độc lập. Quyền dân tộc cơ bản ấy bao gồm: Độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ. Khẳng định chủ quyền và địa vị pháp lý của Nhà nước Việt Nam  dân chủ cộng hòa. Khẳng định quyết tâm của nhân dân Việt Nam trong sự nghiệp bảo vệ quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm ấy.

          Tuyên ngôn Độc lập là tác phẩm bất hủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là bản "Thiên cổ hùng văn" kết tinh lịch sử, truyền thống kiên cường bất khuất của dân tộc Việt Nam. Tuyên ngôn Độc lập đã thể hiện sự sáng suốt, nhạy bén và tầm nhìn chiến lược sâu rộng với khả năng dự báo thiên tài của lãnh tụ Hồ Chí Minh. Là bản anh hùng ca mở ra một kỷ nguyên mới của dân tộc - kỷ nguyên độc lập tự do.

         Tuyên ngôn Độc lập là một văn bản pháp lý quan trọng bậc nhất của nước ta. Một mốc son trong lịch sử của dân tộc Việt Nam. Bởi sự thống nhất biện chứng giữa quyền con người và quyền dân tộc là nền tảng soi đường cho cách mạng Việt Nam. Từ đây cách mạng Việt Nam trở thành  một bộ phận hữu cơ của cách mạng thế giới.

          Tuyên ngôn Độc lập mãi mãi soi sáng sự nghiệp cách mạng để dân tộc Việt Nam vượt qua mọi khó khăn, thử thách, vững bước trong tiến trình hội nhập và phát triển vì mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

          Năm tháng sẽ qua đi, nhưng ý nghĩa lịch sử và thời đại của Tuyên ngôn Độc lập đời đời bất diệt trong tâm khảm của mỗi người dân Việt Nam hôm nay và thế hệ muôn đời con cháu mai sau./.
 

Tác giả bài viết: Đỗ Quang Khải